Robbert Dijkgraaf: waardevol onderzoek

The usefulness of useless knowledge

Robbert Dijkgraaf opent het event met een statement die volgens hem onderstreept wat de “waarde” is van de wetenschap: “The usefulness of useless knowledge”. Toeval of niet, hij verwijst daarmee naar de titel van een artikel* van Abraham Flexner, (mede) oprichter van the Institute for Advanced Study in Princeton. En hij legt uit dat wanneer hij het heeft over de waardebepaling van wetenschap hij 3 componenten wil bespreken: De intrinsieke waarde (Waar zijn wij in het grote geheel?), de maatschappelijke waarde (In hoeverre draagt de wetenschap bij aan de samenleving?) en de economische waarde (hoe kan wetenschap zorgen voor een hogere bedrijvigheid?). De wetenschap komt voort uit de grensverleggende nieuwsgierigheid van de mens, aldus Dijkgraaf. De wetenschap staat daarmee ook aan de basis van het bieden van oplossingen en problemen op allerlei gebieden.

Bedreigingen voor de wetenschap

Maar hoe wij omgaan met de wetenschap is complex. De wetenschap vormt volgens Dijkgraaf vooral een bedreiging voor zichzelf. Dijkgraaf noemt daarbij de in zijn ogen tè kleine rol van het onderwijs binnen de universiteiten. ‘Onderwijs is de ‘footprint’ van universiteiten, maar momenteel ontbreekt in Nederland de cultuur waarin een vooraanstaande rol is weggelegd voor onderwijs’: vertelt Dijkgraaf. Ad Verbrugge vult dit aan met een voorbeeld uit Finland: ‘In dat land is iedere docent universitair geschoold. In Nederland lijkt men de waarde daarvan niet goed in te schatten’.

Terug naar de samenleving

In het debat rond de integriteit van wetenschappelijk onderzoek plaatst Dijkgraaf ook vraagtekens bij de instituties (universiteiten) zelf. “De bedreiging voor onderzoek komt bij de universiteiten van binnenuit vandaan. Het zou goed zijn als de universiteit zelf in de spiegel kijkt. Een voorbeeld kan zij daarbij nemen aan studenten en onderzoekers. Die zijn namelijk offensief in plaats van defensief. Vernieuwend, zelfkritisch, reflecterend en grenzenverleggend met de blik naar buiten gericht”. Dijkgraaf geeft als tip mee dat het van belang is dat de focus niet zo zeer moet liggen op productie van tastbare producten, maar veel eerder op de ontwikkeling van mensen. ‘We sturen binnen de universiteit nu vaak op aantallen. Dit holt de kwaliteit uit. Ik benadruk nog maar eens: nutteloos onderzoek is ook van belang! De producten van de wetenschap zijn immers; de mensen en hun kennis die we in (de maatschappij (in)zetten”.

Lees meer!

Klik hier voor het volledige verslag van Robbert Dijkgraaf zijn spraakmakende optreden in Filosofie op de Zuidas!